“Ta lẽo đẽo theo tình ê ẩm bước,”

Suy tư Tin Mừng Chúa Nhật thứ 24 mùa Thường niên năm A  14-9-2014

“Ta lẽo đẽo theo tình ê ẩm bước,”

Để chiếu về, nghe thấm thía gian nan!”

(Dẫn từ thơ Nguyễn Tất Nhiên)

Ga 3: 13-17

Thấm thía gian-nan, không vì lẽo đẽo theo tình ê ẩm bước. Gian nan thấm thía, còn vì nhiều thứ và nhiều sự vẫn cứ xảy đến với đời người. Trình-thuật thánh-sử ghi chép hôm nay, còn gọi gian-nan là thánh-giá mà cả Chúa lẫn người phàm đều đã và đang gánh vác.

Về thánh giá, có người lại so sánh nói: nếu ta xếp các cây Thập giá nay gặp được ở đất vùng miền Châu Âu thành hàng nối đuôi nhau, ta sẽ có tuyến thập tự trải dài từ Rôma đến Giêrusalem! Suy Tôn Thánh Giá ngày nay, bắt nguồn từ những câu chuyện đầy bức xúc như thế.

            Năm 326, Thân Mẫu của Hoàng đế Cônstantin là bà Hêlêna, tuổi đời tuy đã đạt 80 rồi, nhưng cụ vẫn lên thuyền vượt sóng, trực chỉ Giêrusalem quyết tìm cho bằng được thập giá Đức Kitô, và mộ phần của Ngài. Rất may, cụ đã tìm được Mộ Thánh của Chúa, nên đã yêu cầu lập thánh đường, ở ngay đó. Từ bấy giờ, Suy Tôn Thánh Giá vẫn là lễ được sùng kính, đến hôm nay.

            Dù rằng thế, thánh giá thật có Chúa chết ở trên, vẫn phát tán ở đâu đó, không tìm thấy. Có người bảo: có nhà lãnh đạo Do Thái giấu Thập giá của Chúa dưới lòng giếng ở Giêrusalem. Có lãnh đạo khác đã chỉ cho cụ Hêlêna biết giếng nước để tìm. Câu chuyện  cứ thế tiếp tục, và người ta tìm được những ba thập tự. Không rõ thập tự nào là thánh giá Chúa ngự, Đức Giám mục thành Giêrusalem lúc đó là thánh Macarius bèn gửi cả ba thập tự đến một cụ bà đang sắp lìa trần. Bà sờ vào cây thứ nhất, thấy không có biến đổi, nhưng sờ đến thập tự thứ ba, thì bà khỏi ngay, hết bệnh. Và nhờ đó, thánh Hêlêna mới tìm được thánh giá đích thực, Chúa ngự đến.

            Thánh giá đích thực vẫn được đặt tại nhà thờ Thánh Mộ ở Giêrusalem cho đến thế kỷ thứ 7 khi toàn bộ thành phố bị vua Ba Tư Chosroes II lấy đem về xứ Ba Tư. Năm 628, Hoàng đế Heraclius II lật đổ chính quyền nước Ba Tư và đã đem Thánh giá Chúa về thành Constantinople, thủ đô của hoàng triều. Kịp vào mùa xuân năm 629, ông đem về lại Giêrusalem. Lễ mừng hôm nay, qua tên gọi là Suy Tôn Thánh Giá, là để mừng kính việc đưa Thánh Giá của Chúa toàn thắng trở về với thành thánh của Người.

            Một đằng, đây chỉ là truyền thống mọi người để tâm quá nhiều đến khí cụ hành hình, nhằm giết Chúa. So với thời đại hôm nay, nào khác gì rủ nhau hành hương đến thăm lò nướng xác người ở Auschwitz và Dã Châu. Thật ra, cũng chẳng ai tìm tới đó, để vui thích. Có những nơi, chỉ đến một lần đã làm ta nhớ lại mọi tội ác, sẽ không bao giờ tái diễn, một lần nữa.

            Tương tự như thế, lễ hội Suy Tôn Thánh Giá Chúa hôm nay, mời ta tập trung tư tưởng để chiêm niệm. Sự toàn thắng của Thập giá Đức Giê-su, nằm trong ý nghĩa đó, ngang qua đó mà đi xa hơn. Thập giá Chúa nay tỏ cho ta biết cách để tội ác trôi qua; không đặt nơi ta những bẫy cạm bằng các hành xử gây tác hại cho người khác. Đồng thời, khiến ta quan tâm đến cuộc sống biết thương yêu. Sống đời công minh chính trực, rất nhân hiền.

Trên nơi cao Thập giá Chúa, ta nhận ra cái giá phải trả, để sống ngập tràn cuộc sống của con người. Sống có biết hy sinh, độ lượng. Sống, có tình thương yêu cứu độ. Sống quả cảm, dám giáp mặt với ác thần/sự dữ, hằng vây quanh. Trong cố gắng làm được như thế, chúng ta cũng sẻ san với mọi người, nơi Thánh Giá. Chia sẻ và thương yêu, nơi sự toàn thắng không ngừng của Đức Chúa Phục Sinh.

Cho dù, mọi người vẫn giỡn cợt vềi các mẩu chuyện về Thập Giá Đích thực, thì tình thương yêu của Cha, Con và Chúa Thánh Linh vẫn sẻ san với hết mọi người đang đau khổ. Tình thương của Chúa, vẫn tỏ bày mức độ Chúa muốn ta hiểu rằng Ngài kết hợp rất nhiều với chúng ta.

Thập Giá Chúa vẫn đứng thẳng, như dấu chỉ cho thấy Đức Chúa không lên án chúng ta. Ngài chẳng hề mong ta đau khổ nhục hình mà chết đi; nhưng, Đức Chúa vẫn đến với ta. Ngài vẫn chấp nhận mọi cực hình, khổ đau và chết đi. Và, Ngài đã sống lại để ta biết đường hướng dẫn ta đến với tình thương yêu và sự sống vĩnh cửu.                           

Trong cảm-nghiệm thập-giá khá gian-nan, cũng nên ngâm lại lời thơ ta ngâm hát, rằng:

            “Ta lẽo đẽo theo tình ê ẩm bước,”

   Để chiều về, nghe thấm thía gian nan!

Nhớ hôm xưa em mơ mộng nhẹ nhàng

Hay hát khẽ đôi bài tình man-mác.”

(Nguyễn Tất Nhiên – Uyên Ương)

Thì ra, tình man-mác vẫn đính kèm thánh-giá gian nan suốt đường đời. Để người người lại sẽ coi đó như sự-kiện có thật trong đời mình.

Lm Richard Leonard sj

Mai Tá lược dịch.

“Đừng ai nhắc nhở đến xuân trong,”

Suy tư Tin Mừng Chúa Nhật thứ 23 mùa Thường niên năm A  07-9-2014

“Đừng ai nhắc nhở đến xuân trong,”

“Vô số là Xuân chiếm mọi lòng.”

(Dẫn từ thơ Hàn Mặc Từ)

Mt 18: 15-20

Xuân trong xuân ngoài, vẫn là Xuân. Thứ Xuân không cần nhắc nhở, mọi người vẫn cứ nhớ. Nhớ và thương, như lời thánh-sử ghi ở trình-thuật để người đọc còn nhớ và thương như Đức Chúa thương nhớ hết mọi nguời, ở chợ đời.

Sống giữa chợ đời, người đi Đạo thường bước những bước chân âm thầm dõi theo gót chân của Đức Chúa, Đấng từng trải với đời.

Ở với đời, người nhà Đạo thường nhận ra các khác biệt không tránh khỏi. Khác về tư tưởng, lập trường. Khác, cả về xử thế, lẫn thương yêu. Nơi nhà Đạo, ý từ thanh thoát ta vẫn có, thường là lời khuyên: “Anh em đừng mắc nợ ai, ngoài món nợ tương thân tương ái”.

          Tương thân tương ái không là ý từ vu vơ. Nhưng, là lời dặn khuyên nên có với ta, trong hành trình yêu thương giữa chợ đời. Chính vì thế, khi các nam thanh nữ tú dắt nhau đến nhà thờ đăng ký thực hiện lời dạy nói trên, vị chủ chăn đề nghị họ trả lời hai câu hỏi rất dễ làm:

1-    Anh/chị thương nhất điều gì nơi người mình trao thân gởi phận?

2-    Anh/chị thích nhất điểm gì nơi bản thân mình?

            Câu hỏi thứ nhất, xem ra không khó đối với người trẻ. Đã đưa nhau đến đây, người nào cũng sẵn mang một “bồ” chữ với đủ các lý do còn rất mới. Mặc dù đôi lúc, các lý do ấy có làm người nghe thêm phấn khởi, hoặc người đọc đâm nản chí.

Câu hỏi thứ hai, xem ra dễ gây lúng túng hơn, và lớp người trẻ không dễ gì trả lời nhanh gọn, nhẹ nhàng. Chí ít, là với những người sắp trở thành “đức” lang quân/“ông” chồng. Bởi lẽ, một số bạn thấy khó đề cao điểm son của mình, thứ của trời cho mà mọi người trân trọng như báu vật, rất hiếm quý.

Có người chỉ trả lời cho qua, rồi thôi; hoặc, coi đó như ý kiến của bạn bè ngoài cuộc. Có khi, họ lại biện luận: bọn con không muốn khoe khoang, nổ bạo; nhưng... Thậm chí, nhiều anh chị còn trẻ những vẫn cố tránh né câu trả lời, vì xấu hổ. Như thể bảo rằng: thời buổi này mà còn khoe khoang cái “tôi đáng ghét” kia, tức là huênh hoang không hợp thời.   

           Thật sự ra, câu hỏi ở trên là trọng tâm của bài đọc hôm nay: “Hãy yêu người thân cận như thương yêu chính mình”. Cùng kiểu nói, nhưng ta không thể vừa ghét chính mình, lại vừa cho mình là người ngoan đạo, kiểu mẫu. Bởi, nói như thánh Phaolô: yêu thương chính mình không có nghĩa cưng nâng, chiều chuộng cái thân xác đớn hèn này.

Nhưng, đó là viên đá góc-cạnh, mục tiêu của sứ vụ rao giảng nơi người tín hữu Đức Kitô: “hãy yêu thương nhau như Chúa vẫn yêu ta.” 

          Đã đành là, thánh Phaolô thừa biết có khác biệt giữa việc yêu thương chính mình với tôn thờ thân xác. Và, tình yêu Thiên Chúa, ta chỉ có thể biểu lộ qua cách thức ta yêu thương chính mình, cho phải đạo; và, biết tôn trọng thân xác của mình cách lành mạnh, thế thôi.

Nói rõ hơn, không thể bảo rằng mình thương người thân cận, nếu ta không yêu thương chính mình. Nếu ta tự đánh giá quá thấp, có lẽ cũng cần đến người khác đến lấp đầy khoảng cách khác biệt, để mọi người có thể yêu thương chính mình.

Cuộc sống đời thường, tương quan giữa người đời không thể minh chứng và duy trì một cách tốt đẹp, nếu nó không phát xuất từ lòng yêu thương, chính bản thân.  

          Hội thánh cũng có bổn phận khuyên răn con cái mình biết yêu thương lẫn nhau như thương yêu chính mình. Lâu nay ta được dạy, là: hãy hãm mình, phạt xác/đánh tội hoặc từ bỏ bản thân mình; bởi, có như thế mới chứng tỏ được sự khác biệt giữa người đi Đạo với người ở ngoài. Điều này cũng đúng, thôi.

Nhưng, lời khuyên trên không thể được dùng làm như cái cớ để ta dựa vào đó, mà ghét bỏ chính mình. Các tác giả tu đức, lâu nay vẫn coi đặc tính trên đây như phương cách dẫn đưa ta đến gần với Chúa. Đồng thời, đó còn là căn bản cho lòng yêu thương phục vụ người đồng loại, nữa.

Trong các tác giả được kể, có thánh I-Nhã, với nhiều năm kinh nghiệm về tu đức, đã nhận ra rằng: ta là kẻ sai phạm làm nhiều điều quấy, nên Chúa mới thương yêu chúng ta. Thánh nhân cũng quả quyết: ân huệ lớn lao Chúa tặng ban cho mỗi người, là: cho dù ta có coi lỗi phạm như điều sai trái; nhưng ta vẫn không bị nó đánh gục.

Vả lại, một khi thấy được sức mạnh nơi tình Chúa thương mình, ta mới cảm nhận được lời mời gọi khẩn thiết quyết theo Ngài mà dấn bước, theo tư thế của những người con của sự sáng.

          Tin Mừng hôm nay, còn cho thấy Đức Giêsu nhắm thẳng vào tính hủy diệt nơi bản chất con người phàm trần. Ngài vẫn khuyên: những ai tuy không yêu thương người đồng loại như đã được dạy, vẫn phải đối xử với họ cho phải phép. Vẫn phải tôn trọng họ và cho họ cơ hội để được đón nhận ơn tha thứ và kiên nhẫn chờ cho trở nên thành phần của gia đình nữa.

          Thách đố của đời sống người Kitô-hữu còn là dấu chỉ chứng tỏ cho người đời thấy tình thương yêu và tha thứ của Chúa. Và, lúc nào cũng vậy, Giáo Hội mới là đơn vị cuối cùng, có quyền uy loại bỏ người nào đó ra khỏi cộng đoàn.

Bởi thế nên, ta vẫn có giới hạn đối với chính mình. Điều này, buộc chúng ta phải thẩm định kỹ xem những gì người khác đã nói, và làm. Chí ít, là khi họ tự cho mình là người dấn bước theo chân Chúa, mà lại sai quấy.

Dựa vào tình yêu và lòng nhân tha thứ của Chúa, không có nghĩa là: cứ để mọi việc trôi qua mà không suy xét kỹ. Chính tình yêu của Chúa, kêu gọi mọi người có hối cải liên tục. Ta chỉ có thể chứng thực điều này theo mức độ cảm nghiệm từ Chúa, từ người khác; và, theo phương cách yêu thương, tha thứ nhau.

          Trả lời câu hỏi: Anh/chị thích nhất điểm nào nơi bản thân mình? tức là nhận ra rằng đức tính căn bản ở trên, đã đâm rễ sâu, nơi chính mình. Cuối cùng, một đời đi Đạo là một đời biết yêu. Yêu người đồng loại. Yêu chính mình.    

            Trong tâm tình cảm-nhận tình thương yêu trong cuộc đời đi Đạo và sống Đạo, cũng nên ngâm tiếp lời còn bỏ dở, rằng:

   “Đừng ai nhắc nhở đến xuân trong,”

Vô số là Xuân chiếm mọi lòng.

Mỗi người đều có xuân riêng cả,

Thiếp viết Xuân lên mảnh lụa hồng.”

(Hàn Mặc Từ - Nhớ Thương)

Xuân nhớ và thương như thế, chắc hẳn là Xuân của mọi thời. Những nhớ và thương yêu hết mọi người vào mọi thời, như Lời Chúa còn nhắc nhở mọi người, mãi không nguôi.

Lm Richard Leonard sj

Mai Tá lược dịch.

“Mới hay hương vị nhiệm màu,”

Suy tư Tin Mừng Chúa Nhật thứ 22 mùa Thường niên năm A  31-8-2014

“Mới hay hương vị nhiệm màu,”

Môi chưa nhắp cạn, mạch sầu đã tuôn.”

(Dẫn từ thơ Hàn Mặc Tử)

Mt 16: 21-27

Hương vị nhiệm màu lâu nay, vẫn là vị hương sầu buồn, với người đời. Hương vị nhiệm màu ở nhà Đạo, mai ngày sẽ là vị hương vinh phúc thánh-sử tỏ bày ở trình-thuật vào ngày của Chúa, rất hôm nay

Trình thuật Lời Chúa hôm nay, thánh-sử Mát-thêu lại cũng đề-cập đến vinh/nhục – hoạ/phúc là do con người có biết hiện-thực lời Chúa dạy hay không, mà thôi.

Vinh/Nhục - Họa/Phúc: bốn ý từ, một thực tại. Thứ thực tại lưỡng nguyên, luôn diễn tả hai mặt đối xứng của cuộc đời. Một đời người có thể bắt đầu bằng Họa để rồi khết thúc bằng Phúc. Hoặc ngược lại. Nếp sống người đời vẫn cứ thế diễn tiến bằng những giờ phút thăng trầm, nhục/vinh – vinh/nhục.

            Vào buổi kiểm trại ở Dã Châu, viên cai ngục phát giác ra có đến 6 phạm nhân vượt trại bị bắt và nhốt vào khu biệt giam, chờ ngày lãnh án hành hình. Đào thoát vượt trại, là vi phạm nặng nội quy; nên, hình phạt sẽ sớm được công bố và xử lý bằng những biện pháp tàn bạo.

Người ta bốc thăm tên tuổi nạn nhân, cùng lúc với các tử tù khác, đem đi hành tội. Đã có 12 người bị đưa đi xử lý bằng biện pháp phơi nắng, bắn bỏ. Đứng quan sát 12 bạn đồng cảnh đang hổn hển thở dốc, có tiếng nhỏ nhẹ, nhưng cũng đã lọt tai những người đang sống thân phận hiu hẩm. “Trời đâu, nay có thấu?”

Ai cũng nghe tiếng thở dài, nhưng không một ai có câu đáp trả. Vạn vật rơi vào chốm im ắng, lặng thinh. 12 xác phàm bắt đầu nổi cơn kinh giật, dãy dụa. Tìm khí trời hít thở. Lúc ấy, người bàng quan tiếp tục thị sát. Một lần nữa, lại có tiếng thở dài, lần này gấp hơn: “Trời đâu, nay có thấu?” Và, một câu khác phụ họa: “Ôi Lạy Chúa! Nay Ngài ở đâu?... Rõ ràng Ngài có mặt, ở đây mà!...”

            Tiếng thở dài đây, chính là niềm tin mà Tin Mừng hôm nay đề cập đến. Đạo của Chúa là Đạo duy nhất trên thế giới, mang niềm xác tín tin rằng: Đức Chúa là Đấng mặc xác phàm loài người, có xương có thịt. Ngài chấp nhận khổ đau như người thường. Thậm chí, Ngài còn nối tiếp con Đường Ngài đi, bằng cách chấp nhận cái chết khổ nhục, là để vực dậy cuộc sống.

            Quả là, con người đã thuần hóa mặt xấu của thập giá ngay khi biện luận rằng: hôm nay, tiếng xấu ấy vẫn dai dẳng trên thân xác người phàm. Cũng có lúc con người tự hỏi: giả như Giê-su Đức Chúa phải ngồi ghế điện chịu cuộc hành hình, thì ta có dám đeo mang hình thù ghế điện quanh cổ, hay không?

Nhưng, khi ta tìm cách thuần hóa thực chất của cuộc hành hình, mà Đức Kitô cam chịu tại Giêrusalem, thì bản chất của khổ đau nơi cuộc sống mỗi người, không thể bị thương-mại-hóa một cách trần tục và nhẹ nhàng, như thế được.

            Tín hữu Đức Kitô, không thể đồng một ý nghĩa với các kẻ khổ dâm, mặt mày vẫn mỉm cười trơ trẽn, như thế được. Chúng ta không thể bị coi như đồng nghĩa với kẻ say sưa, yêu thích sự đau khổ. Trái lại, chúng ta là người chấp nhận khổ đau vì lý tưởng cao cả, mà thôi.

            Ta được Đức Chúa mời gọi nhìn nhận các khổ đau của cuộc sống, như cơ hội, để một lòng trung kiên theo gương Ngài, mà đưa vai gánh chịu. Khổ và nhục, còn là cơ hội để ta đồng cảm với những người đang sống đau buồn, cùng một thế giới với ta. Điều này, nói dễ hơn làm.

Khi ta đồng cam chịu cực trong cuộc sống của riêng mình, thì lúc ấy, không dễ gì ta nhớ đến người khác, dù chỉ trong tư tưởng hay trong đầu, thôi. Tuy nhiên, nếu đặt đau khổ và cực hình vào bối cảnh chung của cuộc sống, để biết rằng ta không chỉ đau khổ một mình, thì bấy nhiêu thôi cũng đủ giúp ta nguôi ngoai, an ủi.

            Đã từ lâu, ta được khuyến khích để hiểu rằng mọi đau khổ, cực hình vẫn có thể là cơ hội tốt, giúp ta trưởng thành trong yêu thương, đùm bọc. Nếu hiểu thập giá ta đang gánh vác, như trường lớp dạy ta biết về lòng yêu thương mặn nồng, thì như thế, là ta đã học được nhiều điều bổ ích về chính con người mình; và về Đức Chúa. Có như thế, ta mới có thể giúp kẻ khác gánh vác thập tự, họ đeo mang.

            Tuy thế, gánh vác thập giá cùng khổ đau, không chỉ là mang lấy cho mình những đớn đau thể xác, khổ nhục cá nhân, dục tính hoặc cực hình, tinh thần hoặc cảm xúc, mà thôi. Đó có thể, là tự mình xẻ bớt các quà tặng cũng như tài năng mình vẫn có. San sẻ, cả tình yêu riêng biệt lẫn những xót thương hiền hòa.

Mỗi khi có quà tặng, ta luôn thấy có kèm theo đó, những gánh nặng và trọng trách phải thực hiện. Rập theo khuôn mẫu Đức Kitô đã làm, chúng ta được mời đến, để chia xớt những món quà trời cho, mà mình đang có, hầu san xẻ một cách dũng cảm với những ai đang cần hơn ta; dù cho có phải chia sẻ đến phút cuối, cuộc đời mình.

            Ngày nay, nhiều người vẫn cứ than: hình ảnh về Chúa Mẹ của ta, thường bị bóp méo được đem ra như miếng kẹo dẻo rất ngọt, dễ ăn và dễ nuốt. Nhưng, Tin Mừng hôm nay cho thấy: mọi việc đều không phải như thế.

Bước theo vết chân mòn làm đồ đệ của Đức Chúa, không có nghĩa là chuyện ngon ăn, nhưng vẫn là “lưỡi dao” sắc cạnh, gây khổ đau, không ít.

Thế giới hôm nay, hẳn không có ơn gọi nào mang tính mời mọc khẩn thiết hơn, là lời mời chấp nhận khổ đau trong hành trình tin tưởng, trung kiên yêu thương và từ bỏ chính con người mình.

            Trong lúc ta đón nhận vác khổ giá và theo chân Đức Chúa, ta không làm việc ấy một mình. Nếu để ý, sẽ thấy ngay việc đó và sẽ khiêm tốn đủ, để chấp nhận một cách đúng đắn rằng, Đức Kitô đang quanh quẩn bên ta. Ngài sẽ cùng với ta bước từng bước chân dù đi vào đường mòn khổ đau như ta. Có như thế, ta mới cảm thấy dễ chấp nhận khổ giá của mình.

            Trong cảm-nghiệm những điều như thế, ta lại sẽ ngâm lên lời thơ đã ngâm dở, mà rằng:

            “Mới hay phong-vị nhiềm-màu,

Môi chưa nhấp cạn, mạch sầu đã tuôn.

Ớ Địch ơi, lệ có nguồn,

Hãy chia bớt nửa nỗi buồn sang tôi.”

(Hàn Mặc Tử - Bến Hàn Giang)

Nhà thơ những muốn san sẻ nỗi buồn của người đời sang với mình. Sầu buồn sẻ san như thế, đã chắc gì làm vơi đi nỗi buồn sầu của người khác. Có sẻ san chăng, cũng nên san sẻ không chỉ nỗi buồn, mà cả niềm vui có Chúa dẫn dắt, có bạn đạo thân thương cùng trải-nghiệm đỡ nâng, mới thật đúng.

Mong rằng Vinh/nhục – Hoạ/Phúc ở đời, sẽ là cơ-duyên để mọi người sẻ san mãi khôn nguôi, suốt đời người. Thế mới đúng.

Lm Richard Leonard sj

Mai Tá lược dịch.